Oppompen.

Er bestaan overtuigingen die zo diep verankerd zijn in het dagelijks leven dat niemand nog de moeite neemt ze ter discussie te stellen. Een daarvan is het hardnekkige idee dat meeblazen in de lucht tijdens het oppompen van een fietsband volstrekt nutteloos zou zijn. Volgens de gangbare opvatting wordt de lucht immers uitsluitend door de pomp verplaatst en levert de menselijke adem geen enkele betekenisvolle bijdrage. Dat klinkt aannemelijk, maar wie beter kijkt, ontdekt dat de werkelijkheid aanzienlijk genuanceerder is.

Om te beginnen dient te worden vastgesteld dat het oppompen van een fietsband nooit een puur mechanische handeling is geweest. Het is een samenwerking tussen mens en techniek, tussen spierkracht en verwachting, tussen de pomp en degene die weigert zich neer te leggen bij een band die meer weg heeft van een stoffige pannenkoek dan van een vervoersmiddel.

Juist in dat spanningsveld speelt het meeblazen een belangrijke rol.

Wanneer iemand zich vooroverbuigt, de pomp stevig vasthoudt en bij iedere neergaande beweging bewust lucht uitblaast richting het ventiel, ontstaat er een subtiel maar niet te onderschatten psychodynamisch effect. De fietser voelt zich actiever betrokken bij het proces. Er ontstaat een indruk van versnelling, alsof de lucht niet alleen via de pomp maar ook via persoonlijke inzet wordt aangevoerd. Deze ervaring verhoogt het vertrouwen in de voortgang van de werkzaamheden aanzienlijk.

Critici wijzen er graag op dat de menselijke longcapaciteit niet rechtstreeks verbonden is met het binnenwerk van de pomp en dat de bijdrage in liters per minuut verwaarloosbaar is. Zij vergeten echter dat efficiëntie niet uitsluitend wordt bepaald door natuurkundige grootheden, maar ook door mentale factoren. Een persoon die meeblaast pompt doorgaans met meer overtuiging, houdt een constanter ritme aan en vertoont minder tekenen van ontmoediging wanneer de laatste percentages bandenspanning moeizaam worden bereikt.

Daarnaast heeft het meeblazen een belangrijk sociaal voordeel. Omstanders krijgen onmiddellijk de indruk dat hier iemand aan het werk is die volledig opgaat in zijn taak. De handeling krijgt iets heroïsch. Het is alsof men niet slechts een fietsband oppompt, maar actief deelneemt aan een gezamenlijke strijd tegen leegte, weerstand en de voortdurende dreiging van zachte banden.

Er zijn zelfs aanwijzingen dat het uitademen tijdens lichamelijke inspanning de coördinatie kan verbeteren. Wie meeblaast, synchroniseert ademhaling en beweging. Iedere pompbeweging krijgt een eigen soundtrack van vastberaden ademstoten. De pomp wordt geen gebruiksvoorwerp meer, maar een instrument waarop een ritmische compositie wordt uitgevoerd ten behoeve van de mobiliteit.

Het grootste voordeel van meeblazen ligt misschien wel in de symboliek. Mensen hebben altijd de neiging gehad om processen te ondersteunen die eigenlijk al zelfstandig functioneren. Men praat tegen computers, moedigt water aan sneller te koken en drukt harder op een afstandsbediening wanneer de batterijen bijna leeg zijn. Meeblazen tijdens het oppompen van een fietsband past perfect in deze traditie van optimistisch ingrijpen.

En misschien is dat precies waarom het werkt. Niet omdat de natuurwetten plotseling veranderen, maar omdat de mens zich daardoor minder toeschouwer voelt en meer deelnemer aan het wonderlijke proces waarbij een slappe band langzaam verandert in een toonbeeld van veerkracht, klaar om opnieuw de wereld tegemoet te rollen.